Adiaŭ, Belka!

La pasintan 22an de decembro 2012 foriris por ĉiam Belka Beleva, grava aktorino pri kiu mi jam parolis en tiu ĉi blogo.

En septembro Miguel Gutiérrez Adúriz (Liven Dek) sukcesis per alia bulgara samideanino, sciigi Belka-n pri ŝiaj du teatreroj nun videblaj en Youtube, alŝutitaj de Miguel mem. Jen la respondo de la bulgara samideanino peranta inter Belka kaj Miguel:

"S-ino Beleva, kun kiu mi ĵus telefonparolis, forte emociigita eksciante la bonan novaĵon, korege dankas por viaj demarŝoj, atingi tiun ĉi sukcesan rezulton, dank’al kiu multaj samideanoj povos ĝui la ĉarman ludon de la BET!" (1)
 

UEA diskonigis la perdon de Belka per la jenaj vortoj (2):
 

FORPASIS BELKA BELEVA (1927-2012)

 

Belka Beleva, aktorino kaj Honora Membro de UEA, mortis la 22-an de decembro en Sofio. Ŝi naskiĝis la 29-an de januaro 1927 kaj esperantistiĝis en 1957. En 1958 ŝi kunfondis Bulgaran Esperanto-Teatron kadre de Bulgara Esperanto-Asocio. Kun sia edzo Anani Anev (1916-1992), same kiel ŝi profesia aktoro, ŝi prezentiĝis ankaŭ duope sub la nomo AABB. Ŝi partoprenis ankaŭ en la fama Internacia Arta Teatro, kiu funkciis de 1957 ĝis 1969 sub la gvido de Srdjan Flego.

Belka Beleva aktoris en multaj kongresoj de Bulgara Esperanto-Asocio, dek kvin Universalaj Kongresoj, kvar IFEF-kongresoj, tri IJK-oj, naŭ festivaloj de Esperanto-teatro, kaj multaj aliaj lokaj kaj internaciaj Esperanto-aranĝoj. Krome ŝi estis prezidanto de Sofia Esperanto-Societo (1979-1981), prezidanto de la Virina Komisiono de BEA (1975-1986), kaj membro de la Virina Komisiono de UEA (1978-1982). Dum multaj jaroj ŝi ankaŭ voĉlegis la revuon Bulgara Esperantisto por blinduloj. En 1986 aperis ŝia aŭtobiografio Teatro sen lingva bariero. En 1996 ŝi estis elektita kiel Honora Membro de UEA. Ankaŭ BEA elektis ŝin honora membro.

En sociaj retoj kiel Facebook kondolencaj kaj bedaŭraj esprimoj tuj aperis. Jen kelkaj aparte reliefigantaj la afablan karakteron kaj grandan talenton de Belka Beleva (3):

"Tre simpatia figuro; se mi bone memoras, ŝi honoris nian grekan esperantistan movadon per tri siaj vizitoj; ŝi estis altnivela aktorino kiu ja meritis kaj ĉiam gajnis la admiron de ĉiuj, kiuj ekkonis ŝin. En Grekujo ni diras: "estu malpeza la tero kiu ŝin kovros!""

                                  
(Spiros Sarafian, Grekio)

 

"Belka estas serena fenomeno en la internacia esperanto movado kaj kulturo, fama bulgara aktorino, kiu surscenigis je alta profesia nivelo la esperanto-teatron kaj propagandis al la neesperantista mondo, ke la e-movado havas sian kulturon! Kiel homo ŝi estis tre malfermita, kontaktema kaj ĉarma persono... Ŝi restos en nia eterna memoro!"                                  

                                  
(Zwetka Miteva, Bulgario)

 

"Mi multe bedaŭras pro la forpaso de Belka Beleva. Ŝi estis unu el la plej amikaj samideanaj bulgaroj. Ni multfoje troviĝis kune en UK kaj ne nur. Ŝi estis bonkora, kontaktema kaj malferma animo. Ŝi restu ĉiam en nia koro. Bonan vojaĝon, kara Belka."

(Maria Pontika, Grekio)

 

"Al la memoro de Belka Beleva !

1978. 34a Internacia Junulara Kongreso, Veliko Târnovo. Bulgario.

Unika foto !

Mi havis la ĝojon kaj la honoron konatiĝi kun ŝi dum la neforgesebla I.J.K. en Veliko Târnovo. Fakte, mi memoras ke mi estis impresiĝinta de ŝia personeco. Ŝi kun ŝia edzo, Ananiv Anev, prezentis teatraĵon dum nia kongreso. Je la fino de la prezento, ŝi invitis min, kiel helenon, kanti la konatan kanton de M. Hadzidakis La geknaboj de Pireo. Mi plenumis ŝian deziron kantante (en la mezo, la barbulo) kune kun miaj bulgaraj amikoj.

Mi persone kaj nome de Helena Esperanto-Asocio kondolencas ŝiajn familianojn, Bulgara Esperanto-Asocio kaj niajn karajn gesamideanojn en Bulgario!

Niaj preĝoj akompanu ŝin kaj kaj ŝia memoro estu neforgesebla!"

(Kostas Kiriakos, Grekio)

Komence de 2011 estis anoncite ke la dua parto de ŝia Teatro sen lingva bariero (cetere, verko hodiaŭ elĉerpita) estis preta por publikigo kaj ke nur mankis eldonejo:

"Enpaĝigita estas la dua parto de Teatro sen lingva bariero, en kiu Belka Beleva rakontas pri Bulgara Esperanto-Teatro depost 1987. Oni serĉas eldoniston por la libro pri la dua periodo de nia plej longe ekzistanta profesia teatra trupo."(4)

Bedaŭrinde nia aktorino foriris ne vidinte sian libron. Hodiaŭ ambaŭ verkoj estas nehaveblaj– la unua pro elĉerpiĝo, la dua tial ke ĝi ankoraŭ ne estis publikigita. De tiu ĉi blogo ni volas instigi eldonistojn fari la necesajn elpaŝojn por lanĉi la du librojn de Belka, verajn atestilojn de nia teatra kulturo. Tio certe tre plaĉus al ŝi.

Em 22 de Dezembro de 2012 faleceu a atriz búlgara Belka Beleva, sobre a qual já temos falado neste blog. Recolhemos condolências e recordações de vários esperantistas e instamos os editores/as a publicarem os seus dous livros: Teatro sem barreiras linguísticas, hoje esgotado, e a segunda parte, que ainda nom foi publicada apesar de estar pronta. Poucas cousas teriam feito mais feliz a Belka.

On 22 December 2012 Bulgarian actress Beleva Belka, about whom we have already spoken on this blog, died. We collect condolences and memories of various esperantists and urge the editors to publish their books: Theatre without language barriers, nowadays out of print, and its second part, which has not yet been published despite being ready. That would have made Belka happy.

Referencoj:

(1) El mia persona korespondado kun Miguel.
(2) El http://www.uea.org/dokumentoj/komunikoj/gk.php?no=486#1 [Alirita en 01.01.2013]
(3) El la Facebook-paĝo “Esperanto-Grekio / Nia Verda Informilo”.  Vortoj publikigitaj kun la permeso de la koncernaj homoj.
(4) El http://esperanto.china.org.cn/esperantujo/2011-03/30/content_22254361.htm

BET en la Hispana Kongreso de 1987

En la 47a Hispana Kongreso de Esperanto, okazinta de la 16a ĝis la 20a de aprilo 1987 en Madrido, Bulgara Esperanto-Teatro (BET) prezentis du spektaklojn, ambaŭ de hispanaj aŭtoroj: La kaverno de Salamanca de Miguel de Cervantes kaj Pikniko sur la batalkampo, de Fernando Arrabal.

 La kaverno de Salamanca (La cueva de Salamanca), intermezo de Cervantes publikigita en 1615 kaj proze verkita, celas prezenti kiel kutime ĉe la intermezoj de tiu aŭtoro, la tri unuecojn aristotelajn: agan, tempan kaj lokan. La tempo de la verko koincidas kun la kronologia tempo kaj ĝi estas linia, sen tranĉoj, antaŭigoj aŭ retroiroj. La spacan unuecon rompas, tamen, eta momento en la strato (anstataŭ en la domo), kiu aliflanke signas la ŝanĝiĝon en la argumento de la eta teatraĵo. 

En tiu verketo Cervantes rakontas al ni la jenon: la edzino (Leonarda) trompas la edzon (Pancracio) kaj atendas ĝis li foriras por ricevi la viziton de la amanto, kiu estas sakristiano (katolika preĝej-servisto, "pedelo" en la prezentado de BET), kun du celoj, nome adulto kaj la abundaj manĝaĵoj kiujn li alportas. Akompanas la sakristianon lia amiko la barbiro, kiu havas amaferon kun la hejma servistino (Cristinica). Sed la edzo subite revenas kaj interrompas la feston. La sakristiano kaj la barbiro devas kaŝi sin en la karbejon. Studento kiu petis tranoktadon en la pajlejo petas ke oni eligu lin de tie kaj, ĉar li komprenis la tiklan situacion, li faras elsorĉigon por ke la sakristiano kaj la barbiro, fulgokovritaj, aperu antaŭ la okuloj de la edzo kiel diabloj. Per tiu ruzaĵo la studento sukcesas savi la haŭton de la edzino kaj akiri povon super la ĉeestantoj.
La humuro de la dialogoj helpas prezenti kritikon al diversaj sociaj tavoloj. La roluloj ĉiam ŝajnigas tion, kio ili ne estas, kiel kutime okazas ĉe Cervantes. Rimarkindas ankaŭ la enesto de folkloraj aspektoj, kiel la kaverno kiu titolas la verkon: laŭ malnova legendo sub arkaĵo en Salamanko (la tiel nomata "kaverno") la diablo instruis magion al universitataj studentoj dumnokte.

Se vi scipovas la hispanan kaj ne timas 17-jarcentajn esprimojn vi povas legi la verkon rete. Ankaŭ eblas legi interesan, ne tro fakan komentarion pri ĝi.

Liven Dek (Miguel Gutiérrez Adúriz) liveris al ni fragmenton de tiutaga prezentado de La kaverno de Salamanca; li ankaŭ sendis al la blogo la bildojn kiujn vi vidas pri la teatraĵoj:

BET prezentis La kaverno de Salamanca vendredon, la trian tagon de la kongreso, en la kulturejo Centro Cultural Buenavista (kiu koincide situas en la madrida kvartalo Salamanca, kvankam la teatraĵo celas la samnoman urbon, ne la madridan kvartalon). La dua seanco de la Teatra Vespero okazis samloke la sekvan tagon, tiam per nuntempa verko: Pikniko sur la batalkampo, de Fernando Arrabal (Pic-nic, verkita en 1947 kaj publikigita en 1952).

Feliĉe, danke al ni disponas hodiaŭ preskaŭ-kvaronhoran filmaĵon de tiu prezentado, pli-malpli la duonon de la tuta teatraĵo. Aktoras Belka Beleva, Teo Jurukov, Luna Davidova, Rossen B. Siromahov, Nikolaj Uzunov, Veneta Zjumbjuleva kaj Ivan Zlatarev. Filmis Milan Sudec. 

Temas pri mallonga verko denuncanta la absurdecon de milito per tre naivaj kaj simplaj roluloj. Ili celas apliki al milito la solvojn de la ĉiutaga civila vivo. Entute temus pri komika teatraĵo, se la fino ne glaciigus ĉies esperojn, ankaŭ tiujn de la publiko. Geedza paro vizitas la batalfronton kun la intenco pikniki kun sia filo, luktanta en tranĉeo. Tien envenas malamika soldato kun kiu ili travivas la ekskursan tagon en amikeca etoso. Surprize ili malkovras ke neniu partio deziras la militon, sekve ili decidas fini ĝin. Tamen subite la kvar roluloj mortas pro mitrala paf-ŝpruco, per abrupta reveno en la realan kruelecon de milito.

Indas substreki la trafon de BET en la elekto de la verkoj. Unue, ĉar ambaŭ teatraĵoj por la Hispana Kongreso estis verkitaj de hispanaj aŭtoroj kaj tio nur povas esti rigardata kiel granda komplezo. Due, ĉar la milito estas temo pri kiu ni esperantistoj estas aparte sentemaj, kaj ĉar multaj hispanoj ankoraŭ konservas memoraĵojn pri la Enlanda Milito (1936-1939), ĉu pro memtravivo, ĉu pro rekta rakontado de la protagonistoj kiuj ĝin suferadis.

La Hispana Enlanda Milito lasis post si multajn mortintojn, mizeron kaj por ni, esperantistoj, ankaŭ nigran epokon de danĝero kaj timo. Pri tio vi povas legi tre interesan artikolon de Toño del Barrio kaj Ulrich Lins.

No 47º Congresso Espanhol de Esperanto (17-20 de Abril de 1987) a companhia Teatro Búlgaro de Esperanto apresentou, em dous dias sucessivos, duas peças de autores espanhóis: o entremez A cova de Salamanca, de Cervantes, e Piquenique, de Fernando Arrabal. De ambas as atuações conserva-se gravações que o escritor Liven Dek disponibilizou na rede. Trata-se dumha denúncia do absurdo da guerra. A escolha do tema da peça, bem como dos autores, ambos espanhóis, para um Congresso Espanhol de Esperanto, nom foi por acaso. A Guerra Civil espanhola deixou mortos, miséria e para nós, esperantistas, tamém umha época negra de medos e perigos. Pode-se ler mais ao respeito neste interesante artigo de Toño del Barrio e Ulrich Lins (em espanhol).

In the 47th Spanish Congress of Esperanto (17-20 April 1987) the company Bulgarian Esperanto Theater presented, in two successive days, two plays of Spanish authors: the short farce The Cave of Salamanca, by Cervantes, and Picnic, by Fernando Arrabal. Of both we preserve recordings that the writer Liven Dek released on the network. This is a denunciation of the absurdity of war. The theme of the piece as well as the authors, both Spanish, for a Spanish Congress of Esperanto, was not a coincidence. The Spanish Civil War left dead, misery and for us, esperantists, also a dark period of fears and dangers. You can read more about it in this interesting article by Toño del Barrio and Ulrich Lins (in Spanish).

Veneta Zjumbjuleva, Luna Davidova kaj Belka Beleva

Belka Beleva kaj Teo Jurukov

Belka Beleva

Filmo kun Belka Beleva

Hodiaŭ mi trovis la jenan filmeton en la reto kaj tuj alŝutis ĝin al Youtube por disponebligi ĝin al interesitoj. Temas pri saluto de Belka Beleva al la 58a Hispana Kongreso en Castelló, en 1999. Oni intuicias la teatran vervon el ŝiaj gestoj kaj atentokapta parolmaniero.

Belka Beleva (1927-) estas profesia aktorino kiu kunfondis la trupon Bulgara Esperanto-Teatro en 1958, interalie kun sia edzo Anani Anev (1916-1992), kaj ankaŭ partoprenis en alia grava trupo, Internacia Arta Teatro. Ŝi aktoris en dek kvin Universalaj Kongresoj kaj multaj aliaj aranĝoj lokaj kaj internaciaj. Krome, ŝi prezidis Sofian Esperanto-Societon (1979-1981), la Virinan Komisionon de Bulgara Esperantista Asocio (1975-1986), kaj membris en la Virina Komisiono de UEA (1978-1982). En 1986 aperis ŝia aŭtobiografio Teatro sen lingva bariero.

Belka Beleva (1927-) é umha atriz profissional, cofundadora em 1958 da companhia Teatro Búlgaro de Esperanto, com o seu marido Anani Anev (1916-1992) entre outros. Tamém participou noutra destacada companhia de teatro em esperanto, Teatro Artístico Internacional. Tem atuado em quinze Congressos Universais de Esperanto e em muitos outros eventos internacionais e locais. Em 1986 publicou a sua autobiografia Teatro sen lingva bariero (Teatro sem barreiras linguísticas). O vídeo mostra-a em 1999, durante o Congresso Espanhol de Esperanto em Castelló.

Belka Beleva (1927-) is a professional actress, co-founder in 1958 of the company Bulgarian Esperanto Theater, with her husband Anani Anev (1916-1992) among others. She also participated in another outstanding Esperanto company, International Artistic Theatre. She played in fiveteen Universal Esperanto Congresses and in many other local and international events. In 1986 she published her autobiography Teatro sen lingva bariero (Theater without Linguistic Barriers). The video shows her in 1999, during the Spanish Esperanto Congress in Castelló.